چه بايد كرد؟
از امروز نمونه هاي چاپي مختلفي كه در پيرامون خود مي بينيد برداريد و با لوپ به جزئيات آن نظر كنيد. اگر با ترام و جزئيات آن آشنا نيستيد به مقالات قبلي يا به سايت Afravi.com رجوع كنيد. شناخت ترام و جزئيات آن كمك بسيار موثري به اين بررسي و كالبد شكافي مي كند. نمونه هاي جمع شده را يكي يكي نگاه كنيد. اگر در نمونه هايتان جعبه وجود دارد آن را باز نماييد و درباره جزئيات آن كه توضيح آن داده خواهد شد دقت نماييد.

چه چيزهايي بايستي كنترل شود؟
بسيار خوب اكنون نمونه هاي مختلف جمع شده را كه شامل ليبل، جعبه، بروشور، كاتالوگ و موارد متعدد ديگر است در كنار خود داريد اين نكته را در نظر داشته باشيد كه احتمالاً موارد مشكل دار داخلي بسياري خواهيد يافت اما نمونه هاي خارجي به دليل اينكه كالاهاي صادراتي هستند عيب و نقص كمتري دارند بنابراين سعي كنيد از همه نمونه هاي داخلي و خارجي در مجموعه خود داشته باشيد. در مورد بسته بندي محصولات، اين نكته كاملاً مشخص است كه كالاي ارزشمند در بسته بندي نفيس تر ارائه مي شود به عبارت ديگر چون قيمت و ارزش كالا زياد است، مي توان روي جعبه آن نيز سرمايه گذاري كرد و نمونه جعبه بهتري ارائه نمود. در اين مورد بسته بندي بسته عطرهاي مختلف حرفهاي بسياري براي گفتن دارند، اين نوع جعبه ها را نيز در مجموعه خود اضافه نماييد اكنون موارد زير را در مورد تك تك نمونه ها بررسي كنيد.

1- خروجي فايل چگونه است؟
كار را با لوپ بررسي كنيد. خروجي فايل از چه نرم افزاري گرفته شده؟ از نرم افزارهاي برداري يا بيت مپ؟ (براي دريافت تفاوت هاي بردار و بيت مپ به مقالات قبلي يا سايت Afravi.com و يا کتاب "آنچه طراحان گرافيک و ناظران چاپ مي دانند" مراجعه كنيد.
با لوپ روي نوشته به خصوص نوشته هاي ريز و ظريف نگاه كنيد. چنانچه خروجي بردار مي باشد نوشته ها يا به عبارت ديگر خم ها صاف و مرتب است. اما اگر خروجي بيت مپ باشد همين قسمت ها كنگره دار يا به عبارت ديگر رنجه رنجه ديده مي شود.
اين اتفاق زماني حادث مي شود كه كار نهايي خود را در نرم افزارهاي بيت مپ مثل Photoshop بسته ايد يا اينكه كار نهايي را تبديل به تصوير كرده باشيد.
شايد از خود بپرسيد كه، كارهاي چاپي‌اي که به شكل بيت مپ خروجي گرفته شده از اين نظر مشكل خاصي ندارد و كسي با ابزار لوپ به كار نگاه نمي كند؟
درست است اگر يك كار چاپي كه ضرورت داشت از نرم افزارهاي برداري چون CorelDRAW يا FreeHand خروجي گرفته شود، از Photoshop خروجي بگيريم در نظر عوام بدون مشكل است. اما اين نكته را يقين بدانيد كه مقايسه همين كار با نمونه اي كه از برداري خروجي گرفته شده در نظر عوام هم متفاوت ديده خواهد شد و بدون ابزار هم، كار چاپي بهتر از نمونه مشکل دار، تشخيص داده مي شود. اما گرافيست حرفه اي يا ناظر چاپ با كارفرماي غير مطلع از مسايل فني تفاوت دارد. بنابراين وقتي كارهاي مختلف را مرور مي كنيد به نوع خروجي بردار يا بيت مپ دقت داشته باشيد و اشكالاتي كه در اثر خروجي بيت مپ ملاحظه مي كنيد را مد نظر بگيريد و از انجام آن در كار خود، پرهيز كنيد. مشكلاتي چون كاهش وضوح طرح گرافيكي در نوشته ها بخصوص نوشته هاي ريز.

2- كار چاپي چند رنگ است؟
در اين مورد نظر شما را به مقاله قبلي جلب مي كنم (چگونه تعداد رنگهاي يك كار چاپي را تشخيص دهيم) به اختصار اينكه نمونه ها را كنترل نماييد و تعيين كنيد كه كار چاپ شده چند رنگ است يا اينكه لازم بود اين نمونه بخصوص چند رنگ چاپ شود تا زيباتر و نفيس تر باشد.

3- شيوه چاپ نمونه ها چيست؟
نكته با اهميت ديگري كه بايستي به آن دقت داشته باشيد شيوه چاپ نمونه هاي جمع آوري شده است شيوه چاپ به موارد متعددي بستگي دارد از جمله: جنس چاپ شده مثل (کاغذ، مقوا، BOPP ، PVC ، فلز و ...)، كيفيت جنس چاپ شده (مثل دقت ترام‌ها، وضعيت چاپي و ...) شكل جنس چاپ شده (ورق، به حالت قوطي، شکلهاي مختلف ديگر و ...) و حتي تيراژ آن (1 نسخه يا 000/000/1 نسخه). اما دقت كنيد كه شكل جنس چاپ شده ممكن است بعد از چاپ تغيير كرده باشد (به شماره 4 در همين مقاله رجوع کنيد)
از اينجا شروع كنيد كه جنس نمونه چاپ شده را بررسي نماييد. اگر جنس مورد نظر كاغذ و مقواست احتمال اينكه افست باشد وجود دارد مشروط به اينكه كيفيت چاپ خوب باشد يعني دقت ترام ها حدوداً بين lpi 150 تا lpi 200 باشد. براي تشخيص دقت ترام يا lpi به مقاله dpi, ppi lpi, در سايت Afravi.com رجوع نماييد. در آن مقاله ياد خواهيد گرفت كه lpi كارهاي چاپي را چگونه تشخيص دهيد. اما اگر كار چاپي روي BOPP (جنس هايي مثل انواع چيپس ها و پفك ها) صورت گرفته و كيفيت چاپ نيز در حد lpi 120 تا lpi 200 است و البته تيراژ آن نيز زياد است (مثل پفك نمكي يا انواع چيپس و بستني چوبي) يقيناً چاپ به يكي از روشهاي هليو يا فلكسو انجام شده است.
چاپ هليو دقيق تر از فلكسو است اما ممكن است نمونه چاپي در دست شما با نمونه اي از ماشين چاپ هليو چاپ شده باشد كه كيفيت خوبي نداشته است. بنابراين پارامتر كيفيت در تشخيص شيوه چاپ هليو و فلكسو قابل استفاده نيست. در اين مورد باز هم لوپ به كمك شما خواهد آمد. ماهيت چاپ فلكسو با توجه به استفاده از کليشه هاي برجسته به گونه اي است كه در اطراف بخش هاي مختلف به نظر مي رسد كه خط نازكي ايجاد شده است. به عنوان مثال در اطراف نوشته هاي تك رنگ با لوپ نگاه كنيد اثر چاپ فلكسو را مشاهده خواهيد كرد.
بنابراين يكي از پارامترهاي تشخيص فلكسو از هليو وجود خط نازك سفيد ايجاد شده در اطراف تنپلات هاي تک رنگ است).
در مورد چاپهاي ديگر چون سيلک، تامپو، داغي Hot foil نيز که از کيفيت هاي پايين تري برخوردارند نکته هاي بسياري وجود دارد.
سيلک و تامپو: با اين دو شيوه چاپ تقريباٌ مي توان روي هر جنسي چاپ کرد اما چيزي که نشان دهنده چاپ به وسيله يکي از اين دو شيوه به طور قطع است شکل ماده چاپ شونده است، براي مثال ظرف پلاستيکي ماست و ... که بطور مستقيم بر روي آنها چاپ صورت گرفته به يکي از اين شيوه ها انجام شده است.
البته در راه تشخيص شيوه چاپ روي مواد نکات ريز و درشت بسياري وجود دارد که شرح و بسط همه آنها مجال خود را مي طلبد اما در اينجا به همين مختصر بسنده مي کنيم تا شايد وقتي ديگر.

4- مراحل کار چگونه است؟
شايد بهتر بود اين قسمت را در ابتدا بررسي مي کرديم اما چون ذکر اين نکته کمي نا آشناتر از نکات ديگر بود در آخر قرار گرفت. يک پروژه چاپي تنها شامل يک کارت ويزيت، بروشور، پوستر و يا يک جعبه ساده نيست که مراحل آن تا اندازه روشن و واضح باشد. در واقع رسيدن به يک بسته بندي نفيس آگاهي فراواني در خصوص همه بخش هاي درگير در پروژه چاپي از طراحي گرفته تا ليتوگرافي و چاپخانه و مراحل تکميلي کار مي خواهد با بررسي نمونه هاي زيبا و نفيس که معمولاٌ در بسته بندي هاي ارزشمند همچون عطرهاي مختلف يافت مي شود، مي توان به اطلاعات مفيد و کاربردي فراوان دست مي يابيم.
ممکن است در نظر اول با ديدن يک جعبه عطر تشخيص دهيد که اين جعبه تک رنگ چاپ شده است اما بررسي دقيق آن احتمالاٌ به نتايج متفاوتي مي انجامد. مثلاٌ اينکه يک مقواي ساده را در ابتدا متالايز کرده اند يعني به روي آن يک لايه با ظاهر فلزي چسبانده اند، بعد چهاررنگ ترکيبي و دو رنگ تفکيکي چاپ شده است و به دنبال آن سلفون مات چسبانده اند و در موضوع هاي مختلف UV کار شده است و بعد به وسيله ماشين لتر پرس برجسته کاري شده و در قسمتهايي Hot foil و ...
بنابراين مي بينيد که بر روي يک جعبه کوچک چقدر کار شده است و طبيعتاٌ هزينه توليد اين جعبه بسيار بالا رفته است.
در کارهاي حرفه اي چاپ بسيار پيش مي آيد که کارفرما نياز به توليد يک بسته بندي نفيس را دارد و هزينه هاي آن را هر چقدر باشد مي پذيرد اما به نظر شما اگر قبل از رسيدن به اين مرحله تمرينات گفته شده را انجام نداده باشيم قادر خواهيم بود به بهترين نحو خواسته کارفرماي خاص خود را برآورده کنيم؟
توصيه: اگر از دست اندرکاران طراحي تا چاپ هستيد بخصوص اگر با سفارشات مختلف چاپي سر و کار داريد، از ديدن و بررسي دقيق کارهاي چاپي غافل نشويد.
هر نمونه چاپي اطلاعات بسيار ارزشمندي در درون خود دارند که مي تواند در آينده براي شما پول ساز باشد.

نوشته: بهرام عفراوي